อัปเดต 10 กันยายน 2569
คราบสีบนเปลือกไม้ อาจไม่ใช่ตะไคร่ แต่มันคือ “ไลเคน”
ไลเคนเกิดจากการอยู่ร่วมกันของเชื้อรากับสาหร่าย เติบโตบนเปลือกไม้และก้อนหินได้ และเป็นบทเรียนเรื่องการพึ่งพากันของสิ่งมีชีวิต

คราบสีเทา สีเขียว หรือสีเหลืองที่เกาะอยู่บนเปลือกไม้ อาจไม่ใช่ตะไคร่ครับ แต่มันคือ “ไลเคน”
ไลเคน (Lichen) เกิดจากการอยู่ร่วมกันของสิ่งมีชีวิตสองกลุ่มที่ต่างกันคนละโลก
- เชื้อรา ทำหน้าที่สร้างโครงสร้าง ช่วยกักเก็บน้ำ ความชื้น และแร่ธาตุ
- สาหร่ายหรือไซยาโนแบคทีเรีย ทำหน้าที่สังเคราะห์แสงและสร้างอาหาร
พอสองฝ่ายพึ่งพากัน จึงเกิดเป็นไลเคนที่อยู่ได้บนเปลือกไม้ ก้อนหิน ดิน หรือพื้นผิวที่สิ่งมีชีวิตอื่นอยู่ลำบาก
ไลเคนมีหลายรูปร่าง บางชนิดเกาะแน่นเหมือนคราบสี บางชนิดเป็นแผ่นคล้ายใบไม้ และบางชนิดแตกแขนงเป็นพุ่มเล็ก ๆ
มันไม่ได้ดูดอาหารจากต้นไม้
โดยทั่วไป ไลเคนบนต้นไม้ใช้เปลือกไม้เป็นแค่ที่อยู่อาศัย ไม่ได้ดูดอาหารจากต้นไม้เหมือนพืชเกาะอาศัย
และไลเคนบางชนิดยังไวต่อมลพิษทางอากาศ นักวิทยาศาสตร์จึงใช้ข้อมูลชนิดและการกระจายตัวของไลเคนช่วยศึกษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมได้ แต่การเจอไลเคนเพียงจุดเดียว ยังไม่พอจะสรุปว่าอากาศบริสุทธิ์นะครับ
กิจกรรมง่าย ๆ ให้เด็กได้ลอง
แค่สังเกตสี รูปร่าง พื้นผิว และตำแหน่งที่ไลเคนเติบโต แล้วบันทึกหรือถ่ายรูปไว้เปรียบเทียบก็พอ — ไม่ต้องแกะออกจากต้นไม้
สิ่งที่ดูเหมือนคราบเล็ก ๆ บนเปลือกไม้ จึงเป็นบทเรียนเรื่องการพึ่งพากันของสิ่งมีชีวิตทั้งระบบได้เลย
ที่มา
- โพสต์เพจ RUN LEARN LAND วันที่ 10 กันยายน 2569 — https://www.facebook.com/122129076189397707/posts/122119473297397707